Ekspertyzy naukowe dot. zmian granic miasta już dostępne on-line

Gmina Miejska Tczew zawarła umowy na przygotowanie specjalistycznych ekspertyz w związku z planowanym poszerzeniem granic administracyjnych miasta. Opracowania przygotowała Spółka Celowa Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku – OPEN UP sp. z o.o.

Podpisano pięć umów obejmujących przygotowanie analiz w kluczowych obszarach:

• powiązania historyczno-kulturowe – z uwzględnieniem więzi kulturowych łączących mieszkańców miasta z przyłączanym obszarem od 1850 roku (Instytut Historii UP – dr Kacper Pencarski),
• zmiany demograficzne Miasta Tczewa oraz Gminy Tczew, ze wskazaniem przepływów ludności, struktury wieku i płci oraz procesów demograficznych (Instytut Geografii UP – dr hab. Iwona Jażewicz, prof. UP oraz dr Wioletta Szymańska, prof. UP),
• więzi społeczne mieszkańców przyłączanych obszarów z miastem Tczew – w oparciu o badania ankietowe dotyczące relacji ze środowiskiem lokalnym (Instytut Bezpieczeństwa i Socjologii UP – dr hab. Marek Gorzko, prof. UP),
• powiązania osadniczo-urbanistyczno-przestrzenne, obejmujące analizę ciągłości osadniczej, układu komunikacyjnego oraz zagospodarowania przestrzennego (Instytut Geografii UP – dr Mariusz Miedziński),
• powiązania społeczno-ekonomiczne, w tym analizę zatrudnienia, sytuacji społecznej mieszkańców, bezrobocia oraz wykorzystania infrastruktury społecznej i technicznej (Instytut Zarządzania UP – dr hab. Włodzimierz Strelcow, prof. UP).

Analizy potwierdzają zasadność zmian

Prace badawcze z zakresu ekonomii, demografii, socjologii i urbanistyki wskazują na zasadność oraz dalekowzroczność decyzji Rady Miejskiej o przystąpieniu do procesu rozszerzenia granic administracyjnych Tczewa. W wielu aspektach analizy pokazują, że bardziej adekwatnym określeniem jest „urealnienie granic miasta”, ponieważ ścisłe powiązania funkcjonalne między Tczewem a przyległymi miejscowościami istnieją już dziś.

Tczew należy do najmniejszych pod względem powierzchni siedzib powiatów w województwie pomorskim – miasto zajmuje 22,26 km². Przekłada się to na bardzo wysoką gęstość zaludnienia – w 2024 roku wynosiła ona 2372 osoby na km². Ograniczona powierzchnia stanowi istotną barierę dla dalszego rozwoju miasta, w tym dla napływu nowych mieszkańców oraz rozbudowy infrastruktury.

Jednocześnie Tczew zmaga się z procesem suburbanizacji, który pogłębia migracja mieszkańców do miejscowości bezpośrednio sąsiadujących z miastem – przede wszystkim do Rokitek. W latach 2000–2024 ponad 60% osób, które osiedliły się w Gminie Tczew, pochodziło z Miasta Tczewa. W samych Rokitkach liczba mieszkańców wzrosła o 29% w ciągu pięciu lat, podczas gdy w pozostałej części gminy nie odnotowano podobnej dynamiki. Oznacza to, że rozwój demograficzny gminy odbywa się głównie kosztem miasta.

Silne powiązania społeczne i gospodarcze

Badania społeczno-ekonomiczne i socjologiczne wskazują, że miejscowości takie jak Rokitki czy Bałdowo pełnią funkcję miejscowości mieszkaniowych – tzw. „podmiejskich sypialni”. Kluczowe aktywności mieszkańców – praca, edukacja, zakupy czy korzystanie z usług – realizowane są przede wszystkim w Tczewie.

To w Tczewie funkcjonuje 6624 firm, w tym duże przedsiębiorstwa działające w strefie ekonomicznej. Na terenie gminy wiejskiej działają jedynie dwa duże przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 250 osób oraz dziewięć średnich firm. Miasto zapewnia więc miejsca pracy zarówno mieszkańcom Tczewa, jak i gminy. Przykładem powiązań infrastrukturalnych jest także ciepłownia GPEC zlokalizowana w Rokitkach, która obsługuje ponad 460 klientów w Tczewie i tylko 22 w gminie.

Infrastruktura i usługi skoncentrowane w mieście

Analizy wskazują również na znaczącą rolę Tczewa w zapewnianiu usług społecznych dla mieszkańców okolicznych miejscowości. W Rokitkach i Bałdowie brakuje wielu podstawowych elementów infrastruktury społecznej, takich jak apteka, przychodnia, żłobek, biblioteka czy profesjonalne obiekty sportowe.

W całej gminie działa tylko jedna publiczna placówka kulturalna – biblioteka w Swarożynie – oraz dwa punkty apteczne. W praktyce mieszkańcy gminy korzystają ze żłobków, przedszkoli i szkół podstawowych w mieście, a samo miasto finansowo wspiera również funkcjonowanie filii szkoły katolickiej w Rokitkach.

Podobne zależności występują w zakresie infrastruktury technicznej. Rokitki, Czarlin i Bałdowo korzystają z wody zakupionej od miejskiej spółki ZWiK, a ścieki odprowadzane są do miejskiego systemu kanalizacji. Rokitki i Bałdowo są już częścią Tczewa w zakresie gospodarki wodno-ściekowej.

Charakter miejscowości zmienia się z wiejskiego na miejski

Ekspertyzy wskazują również, że miejscowości takie jak Rokitki i Bałdowo tylko formalnie mają charakter wiejski. Struktura działalności gospodarczej jest tam znacznie bardziej zbliżona do miejskiej niż do pozostałej części gminy. W Rokitkach i Bałdowie zdecydowanie dominuje sektor usług – odpowiednio 73,7% i 74% podmiotów gospodarczych, podczas gdy działalność rolnicza ma charakter marginalny.

Również układ urbanistyczny i przestrzenny tych miejscowości upodabnia się do struktury miasta. W Rokitkach powstało już około 50 budynków 3–4-kondygnacyjnych z parkingami podziemnymi, tworzących duże zespoły mieszkaniowe o typowo miejskim charakterze. W Bałdowie obserwowany jest proces urbanizacji osiedlowej w rejonie Knybawy i rozwój zabudowy jednorodzinnej.

W praktyce granica między Tczewem a Rokitkami jest dziś widoczna jedynie na tablicach z nazwami miejscowości – układ przestrzenny i funkcjonalny jest ciągły.

Urealnienie granic miasta

Wnioski z analiz wskazują, że mieszkańcy przyległych sołectw od lat funkcjonują w ścisłym związku z Tczewem – społecznie, gospodarczo i przestrzennie. W tym kontekście urealnienie granic miasta należy traktować jako korektę dostosowującą podział administracyjny do rzeczywistych procesów społecznych i gospodarczych. Od reaktywacji samorządu gminnego minęło ponad 35 lat, a od ostatniej reformy administracyjnej ponad 25 lat. Granice wyznaczone w innych realiach gospodarczych, społecznych i demograficznych w wielu miejscach przestały odpowiadać współczesnej rzeczywistości.

Zwiększenie powierzchni miasta oraz liczby mieszkańców może poprawić pozycję Tczewa w układzie regionalnym i krajowym, wzmocnić jego znaczenie gospodarcze i administracyjne, a także pomóc w stabilizowaniu potencjału ludnościowego miasta w obliczu postępującej suburbanizacji.

Poniżej publikujemy przygotowane ekspertyzy naukowe dotyczące planowanych zmian granic administracyjnych Tczewa: