Jak przetrwać upały i zadbać o bezpieczeństwo swoje, bliskich oraz zwierząt? Przeczytaj, dlaczego upał jest tak niebezpieczny i jak sobie z nim radzić?
Organizm człowieka nieustannie utrzymuje temperaturę około 36–37°C. Gdy otoczenie staje się bardzo gorące, a dodatkowo wzrasta wilgotność powietrza, naturalne mechanizmy chłodzenia organizmu zaczynają działać mniej skutecznie.
Pocenie się jest podstawowym sposobem oddawania nadmiaru ciepła. Problem pojawia się wtedy, gdy organizm traci więcej płynów, niż jest w stanie uzupełnić. Dochodzi do odwodnienia, zagęszczenia krwi, zaburzeń pracy serca oraz pogorszenia funkcjonowania mózgu.
Pierwsze objawy bywają bardzo niepozorne. Pojawia się zmęczenie, rozdrażnienie, ból głowy, senność lub trudności z koncentracją. Wielu ludzi ignoruje te sygnały, uznając je za zwykłe przemęczenie. Tymczasem mogą być one początkiem poważnych zaburzeń związanych
z przegrzaniem organizmu.
Najgroźniejszym stanem jest udar cieplny. Temperatura ciała może wówczas przekroczyć 40°C. Pojawiają się zaburzenia świadomości, dezorientacja, przyspieszony oddech, a nawet utrata przytomności. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający natychmiastowej pomocy medycznej.
Odwodnienie – zagrożenie, którego często nie zauważamy
Jednym z największych niebezpieczeństw podczas upałów jest odwodnienie. Co istotne, uczucie pragnienia pojawia się dopiero wtedy, gdy organizm już zaczyna odczuwać niedobór płynów.
Pierwszymi objawami odwodnienia są suchość w ustach, ból głowy, osłabienie, zawroty głowy oraz zmniejszona ilość oddawanego moczu. Mocz staje się ciemniejszy i bardziej skoncentrowany. Wraz z postępem odwodnienia mogą pojawić się skurcze mięśni, zaburzenia koncentracji, przyspieszone bicie serca oraz uczucie dezorientacji.
Szczególnie niebezpieczne jest odwodnienie u dzieci i seniorów. W ich przypadku proces ten postępuje znacznie szybciej niż u osób dorosłych.
Co najlepiej pić podczas upałów?
Najlepszym napojem pozostaje zwykła woda. To właśnie ona najskuteczniej nawadnia organizm i pozwala uzupełniać utracone płyny.
W czasie wysokich temperatur dobrze sprawdzają się również wody mineralne zawierające elektrolity, lekkie napary ziołowe oraz niesłodzone herbaty. Korzystne mogą być także naturalne napoje zawierające potas i magnez.
Wbrew powszechnym przekonaniom bardzo zimne napoje nie zawsze są najlepszym rozwiązaniem. Mogą powodować nagłe skurcze naczyń krwionośnych oraz uczucie chwilowej ulgi, po którym organizm jeszcze intensywniej się nagrzewa.
Niebezpieczne podczas upałów są natomiast alkohol oraz nadmierne ilości napojów energetycznych. Przyspieszają utratę wody i mogą nasilać objawy odwodnienia.
Co jeść, gdy temperatura przekracza 30 stopni?
Latem organizm zwykle potrzebuje mniej ciężkostrawnych posiłków. Wysokie temperatury sprzyjają spożywaniu produktów bogatych w wodę.
Na szczególną uwagę zasługują arbuzy, melony, truskawki, borówki, pomidory, ogórki, sałaty oraz warzywa liściaste. Wiele z nich składa się nawet w ponad 90 % z wody.
W czasie upałów warto ograniczać bardzo tłuste, ciężkie i smażone potrawy. Ich trawienie wymaga większego wysiłku organizmu, co dodatkowo zwiększa produkcję ciepła wewnętrznego. Nieprzypadkowo mieszkańcy krajów południowych od wieków wybierają lekkie dania warzywne, chłodniki, owoce oraz produkty bogate w naturalne minerały.
Jak zachować się podczas ostrzeżenia przed upałem?
W przypadku wydania przez służby meteorologiczne ostrzeżenia przed wysokimi temperaturami warto potraktować je równie poważnie jak ostrzeżenia przed burzami czy silnym wiatrem. Fala upałów rozwija się wolniej, ale jej skutki mogą być równie niebezpieczne.
Należy ograniczyć aktywność fizyczną na zewnątrz do minimum, unikać długotrwałego przebywania na słońcu oraz regularnie kontrolować samopoczucie swoje i bliskich. Szczególną uwagę warto zwracać na dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby cierpiące na choroby układu krążenia, oddechowego i cukrzycę.
W czasie największych upałów dobrze jest mieć przy sobie wodę, nakrycie głowy oraz naładowany telefon komórkowy. W przypadku dłuższych podróży warto wcześniej sprawdzić trasę przejazdu i miejsca, w których można schronić się przed słońcem lub uzupełnić zapasy wody.
Upał w mieście – dlaczego odczuwamy go mocniej?
Mieszkańcy miast często odczuwają temperaturę znacznie wyższą niż wskazują oficjalne pomiary meteorologiczne.
Asfaltowe drogi mogą nagrzewać się nawet do 60–70°C. W słoneczny dzień powierzchnia placów, parkingów czy chodników potrafi osiągać temperatury groźne nie tylko dla ludzi,
ale również dla zwierząt.
Szczególnie niebezpieczne są godziny między 11.00 a 16.00. To właśnie wtedy promieniowanie słoneczne osiąga największą intensywność.
Jeżeli to możliwe, warto planować spacery, aktywność fizyczną czy zakupy wcześnie rano lub wieczorem. Nawet kilka stopni różnicy może znacząco zmniejszyć obciążenie organizmu.
Jak przygotować mieszkanie na falę upałów?
Wiele osób koncentruje się na ochronie organizmu, zapominając, że równie ważne jest odpowiednie przygotowanie mieszkania. Największym błędem jest otwieranie okien
w najgorętszej części dnia. Gdy temperatura na zewnątrz jest wyższa niż w pomieszczeniu, do środka dostaje się dodatkowe gorące powietrze. W praktyce najlepszym rozwiązaniem jest intensywne wietrzenie mieszkania w godzinach nocnych i wczesnym rankiem, a następnie zasłanianie okien roletami, żaluzjami lub zasłonami odbijającymi promienie słoneczne.
Warto również ograniczyć korzystanie z urządzeń emitujących ciepło, takich jak piekarniki, suszarki do ubrań czy niektóre urządzenia elektroniczne. Nawet niewielkie źródła ciepła mogą podnieść temperaturę pomieszczenia o kilka stopni.
Podróże i wakacyjne wyjazdy podczas upałów
Wysoka temperatura staje się szczególnym wyzwaniem podczas podróży.
Samochód pozostawiony na słońcu nagrzewa się błyskawicznie. W ciągu kilkunastu minut temperatura wewnątrz pojazdu może osiągnąć poziom przekraczający 50°C. Uchylone szyby nie zapewniają skutecznej ochrony.
Podczas podróży warto regularnie robić przerwy, pić wodę i unikać długotrwałego przebywania na pełnym słońcu. Szczególną ostrożność należy zachować podczas górskich wędrówek oraz zwiedzania otwartych przestrzeni bez dostępu do cienia.
Dzieci podczas upałów
Organizm dziecka przegrzewa się znacznie szybciej niż organizm dorosłego człowieka.
Dzieci często nie odczuwają pragnienia w odpowiednim momencie, są bardziej aktywne fizycznie i rzadziej zwracają uwagę na pierwsze objawy przegrzania.
Rodzice powinni szczególnie dbać o regularne nawadnianie, nakrycia głowy oraz ochronę przed promieniowaniem słonecznym. Warto pamiętać, że place zabaw wykonane z tworzyw sztucznych mogą nagrzewać się do bardzo wysokich temperatur.
Podczas upałów najlepszym miejscem zabawy pozostają zacienione tereny zielone.
Seniorzy – grupa szczególnego ryzyka
Osoby starsze należą do grup najbardziej zagrożonych skutkami wysokich temperatur.
Z wiekiem maleje odczuwanie pragnienia, a organizm wolniej reaguje na przegrzanie. Dodatkowo wiele osób przyjmuje leki wpływające na gospodarkę wodną organizmu.
Podczas fal upałów warto regularnie kontaktować się z samotnymi seniorami i upewniać się, czy mają dostęp do wody, chłodnego miejsca oraz nie potrzebują pomocy.
Czasami zwykły telefon lub sąsiedzka wizyta mogą zapobiec tragedii.
Zwierzęta również cierpią z powodu upałów
Psy i koty nie potrafią chłodzić organizmu tak skutecznie jak ludzie. Szczególnie narażone są zwierzęta starsze, chore oraz ras brachycefalicznych (rasy zwierząt, głównie psów i kotów, które mają charakterystycznie krótką, spłaszczoną kufę i skróconą czaszkę), takich jak buldog francuski, buldog angielski, mops, bokser, shih tzu, pekińczyk, boston terrier.
Podczas upałów zwierzęta powinny mieć stały dostęp do świeżej wody oraz zacienionego miejsca odpoczynku. Spacery z psami najlepiej planować wcześnie rano lub późnym wieczorem.
Warto pamiętać, że rozgrzany chodnik może powodować bolesne oparzenia opuszek łap.
Pierwsza pomoc przy odwodnieniu
Jeżeli zauważymy u siebie lub innej osoby objawy odwodnienia, takie jak silne pragnienie, osłabienie, zawroty głowy, bóle głowy, przyspieszone bicie serca czy ograniczone oddawanie moczu, należy jak najszybciej podjąć działania.
Osobę odwodnioną należy przenieść do chłodnego, zacienionego miejsca i zapewnić jej odpoczynek. Należy podawać wodę małymi porcjami, ale regularnie. Zbyt szybkie wypicie dużej ilości płynów może wywołać nudności lub wymioty. W przypadku znacznego odwodnienia pomocne mogą być napoje zawierające elektrolity.
Jak rozpoznać udar cieplny?
Udar cieplny jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Charakterystycznymi objawami są bardzo wysoka temperatura ciała, gorąca i zaczerwieniona skóra, silny ból głowy, dezorientacja, zaburzenia świadomości, problemy z oddychaniem oraz utrata przytomności.
W takiej sytuacji należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112, przenieść poszkodowanego do chłodnego miejsca, poluzować ubranie i rozpocząć chłodzenie organizmu poprzez przykładanie chłodnych, wilgotnych okładów do karku, pach oraz pachwin. Nie należy podawać płynów osobie nieprzytomnej.
Pierwsza pomoc przy oparzeniach słonecznych
Choć oparzenia słoneczne często są bagatelizowane, mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń skóry i zaburzeń gospodarki wodnej organizmu.
W przypadku oparzenia należy jak najszybciej zejść ze słońca i schłodzić uszkodzoną skórę chłodną, ale nie lodowatą wodą przez około 15–20 minut. Pomaga to ograniczyć rozwój stanu zapalnego oraz zmniejszyć ból.
Nie należy przekłuwać pęcherzy ani smarować skóry tłuszczem, masłem czy alkoholem. Zaleca się stosowanie preparatów łagodzących zawierających pantenol lub alantoinę oraz zwiększenie ilości przyjmowanych płynów.
Jeżeli oparzenie obejmuje dużą powierzchnię ciała, występują liczne pęcherze, gorączka, silny ból lub objawy odwodnienia, konieczna jest konsultacja medyczna.
Upał to również wyzwanie dla odporności miasta
Współczesne miasta muszą przygotowywać się nie tylko na gwałtowne burze czy powodzie, ale również na coraz częstsze fale upałów.
Coraz większe znaczenie mają nasadzenia drzew, tworzenie terenów zielonych, retencja wody opadowej, zacienianie przestrzeni publicznych oraz rozwijanie systemów ostrzegania mieszkańców.
Odporność miasta nie zależy wyłącznie od infrastruktury. Zależy także od świadomości mieszkańców, ich przygotowania i wzajemnej troski o osoby najbardziej narażone.
Bo podczas upału bezpieczeństwo zaczyna się od prostych rzeczy: szklanki wody, chwili odpoczynku w cieniu, telefonu do starszego sąsiada czy miski świeżej wody wystawionej dla zwierząt.
Czasami właśnie takie drobne działania mają największe znaczenie.
REKLAMA MIEJSKA
