Odwaga w centrum. Tczew gości środowisko liderskie bibliotek

Przez dwa dni Tczew stał się miejscem, w którym środowisko liderskie bibliotek mówiło jednym głosem o odwadze, lecz także uczyli się jej w praktyce: w atmosferze szczerości, wymiany doświadczeń i wzajemnego wsparcia. To właśnie tutaj odbyło się 7. Forum dyrektorek i dyrektorów bibliotek pod hasłem „Lider_ka odwagi”, wydarzenie pomyślane jako miejsce refleksji nad tym, jak współczesne biblioteki mogą prowadzić swoje zespoły i społeczności z większą pewnością, uważnością i odpowiedzialnością.

W dniach 16 i 17 kwietnia do Grodu Sambora przyjechało blisko 100 dyrektorek i dyrektorów bibliotek publicznych z całej Polski. Połączyła ich potrzeba rozmowy o tym, co w kierowaniu biblioteką bywa najtrudniejsze: o odwadze w relacjach z organizatorem, o zmianie i jej konsekwencjach, o sytuacjach konfliktowych, które potrafią zachwiać zespołem, oraz o tym, jak zachować spokój i sprawczość w czasach, które nieustannie wystawiają liderów na próbę.

Wydarzenie to od lat tworzy przestrzeń, w której liderki i liderzy bibliotek mogą wspólnie szukać odpowiedzi na wyzwania współczesnego zarządzania:

Forum od początku miało być przestrzenią wymiany doświadczeń i wzmacniania liderskich kompetencji, ale z czasem okazało się, że równie ważne jest samo spotkanie i energia, która płynie z rozmów, wspólnego myślenia i bycia razem – mówi Agnieszka Borkiewicz, prezeska Stowarzyszenia Dyrektorek i Dyrektorów Bibliotek INICJATYWY.

Jej refleksja dobrze oddaje atmosferę tegorocznej edycji, która w Tczewie nabrała szczególnego znaczenia.

Warsztaty: praktyka odwagi

Pierwszy dzień forum upłynął na intensywnej pracy warsztatowej. W trzech salach równolegle toczyły się zajęcia prowadzone przez ekspertki, które na co dzień pracują z liderami i liderkami instytucji kultury i edukacji. W jednej z grup osoby uczestniczące uczyły się, jak mówić przed kamerą naturalnie i bez lęku, a czyniły to pod okiem Barbary Jackiewicz, redaktorki naczelnej Radia Tczew i Telewizji TeTka. W innej Katarzyna Drążkowska, psycholożka i trenerka, prowadziła rozmowy o odporności psychicznej, równowadze i o tym, jak nie zgubić siebie w natłoku obowiązków. Trzecia grupa pracowała z Magdaleną Florczak, doświadczoną menadżerką oświaty, która od lat kształci kadry zarządzające. Każdy z warsztatów dotykał innego wymiaru odwagi: komunikacyjnej, emocjonalnej i relacyjnej, tworząc pełny obraz kompetencji, których dziś potrzebują liderki i liderzy bibliotek.

Po południu uczestnicy ruszyli w miasto. Spacer Starym Mieście, wizyta w Fabryce Sztuk i odkrywanie historii Tczewa stały się naturalnym przedłużeniem rozmów o lokalności, tożsamości i roli kultury w budowaniu wspólnoty. Wieczór w Klubokawiarni Jasna przyniósł z kolei to, czego nie da się zaplanować: swobodną wymianę myśli, śmiech, dygresje i pierwsze podsumowania.

Rozmowy o odwadze

Program drugiego dnia został zbudowany tak, by pokazać odwagę z różnych perspektyw: relacji, misji, zmiany i zespołu. W programie znalazły się zarówno wystąpienia, jak i panele dyskusyjne, tworzące wspólną przestrzeń do wymiany doświadczeń i konfrontowania różnych perspektyw.

Jednym z najżywiej komentowanych momentów była rozmowa o relacjach z organizatorem, prowadzona przez Michała Rydzewskiego, zastępcę dyrektora Narodowego Centrum Kultury, z udziałem Łukasza Brządkowskiego, prezydenta Tczewa, oraz Tomasza Siniewa, członka zarządu Stowarzyszenia Dyrektorek i Dyrektorów Bibliotek INICJATYWY i dyrektora Łubniańskiego Ośrodka Kultury.

Często relacje instytucji z organizatorem wyglądają jak przystanki na linii autobusowej nr 8 w Tczewie. Jest czas, gdy z energią – niczym pociągi na Dworcu PKP – rozpoczynamy wspólną drogę. Przystanek „Jedności Narodu” pokazuje współpracę, ale za zakrętem są postoje „Saperska” i „Saperów”, bo pojawiają się wybuchy, ładunki emocji. Kończy się niemal przewrotem majowym na „Pl. Piłsudskiego, by – nieco poobijanym – dojechać na przystanek „Szpital”. Jednym z ostatnich zatrzymań jest „Bema”, co nie wróży nic dobrego. Jednak nie tak musi to wyglądać! Możliwa jest budująca relacja instytucji z organizatorem, oparta na partnerstwie i wspólnej odpowiedzialności za kulturę. – powiedział w czasie debaty Tomasz Siniew.

Uczestniczki i uczestnicy wysłuchali również wystąpienia Urszuli Barbary Krawczyk, prezeski Fundacji Akademia Kobiet Skutecznych, która mówiła o cichej, codziennej odwadze liderki i lidera – tej, która nie polega na wielkich gestach, lecz na konsekwentnym braniu odpowiedzialności za ludzi i kierunek, w jakim zmierza instytucja. Jej refleksje stały się naturalnym pomostem do kolejnych rozmów.

Jedną z nich była dyskusja moderowana przez Zuzannę Musielak-Rybak, dyrektorkę Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy w Pleszewie, w której Barbara Jackiewicz, redaktorka naczelna Radia Tczew i Telewizji TeTka, i Damian Kruczkowski, dyrektora Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koninie, mierzyli się z pytaniem, jak biblioteki mogą pozostać przestrzenią wolności i różnorodności w czasach presji politycznej i sporów światopoglądowych. Z kolei Marzenna Wojnar, dyrektorka Gminnej Biblioteki Publicznej w Lubiczu, poprowadziła rozmowę o sukcesji: o przekazywaniu odpowiedzialności, o zaufaniu i o tym, jak przygotować instytucję na zmianę, która prędzej czy później nadejdzie. Wzięły w niej udział: Alicja Brzozowska, do niedawna dyrektorka Gminnej Biblioteki Publicznej w Subkowach, oraz Weronika Chworak, dyrektorka Centrum Kulturalno-Bibliotecznego w Dobrym Mieście. Ostatni panel, moderowany przez Łukasza Krzysztofa Załęskiego, dyrektora Książnicy Pruszkowskiej, dotyczył relacji w zespołach i odwagi potrzebnej do mierzenia się z konfliktami. Joanna Piekarska, kierowniczka Zakładu Edukacji Bibliotekarskiej Biblioteki Narodowej i Justyna Lytvyn, dyrektorka Miejskiej Biblioteki Publicznej w Działdowie, mówiły o różnorodności charakterów, emocji i oczekiwań, które potrafią wstrząsnąć nawet najbardziej stabilną instytucją.

Przyjęcie na siebie roli lidera wymaga odwagi. Ta odwaga to dopiero pierwszy krok, potem trzeba otwartości, uważności i pokory. Umiejętności przyznania się do błędów i przeanalizowania ich. Dla mnie najtrudniejsze było zaakceptowanie odmienności w podejściu do pracy, zaangażowaniu, sposobie funkcjonowania w środowisku pracy i podział ról w zespołach w taki sposób, aby te różnice stały się atutem. Wiele czasu zajęło mi też zrozumienie, że powierzanie wielu obowiązków tym najbardziej zaangażowanym i zdejmowanie odpowiedzialności z pozostałych, to nie jest właściwa droga. – podkreśliła Joanna Piekarska.

Cała sesja pokazała, że odwaga w bibliotekach nie jest abstrakcją, lecz realną kompetencją, która decyduje o jakości relacji, stabilności zespołów i kierunku rozwoju instytucji.

Energia, która zostaje na długo

Forum zakończyło się rozmowami kuluarowymi, które – jak podkreślali uczestniczki i uczestnicy – są równie ważne jak część merytoryczna. To właśnie tam rodziły się pomysły, partnerstwa i refleksje, które wykraczają poza ramy dwudniowego wydarzenia.

Obecność kolejnej edycji tego wydarzenia w Tczewie miała wymiar nie tylko prestiżowy. Miasto, które od lat inwestuje w kulturę i dialog, stało się naturalnym gospodarzem rozmów o odwadze:

To ogromny zaszczyt, że jedno z najważniejszych wydarzeń liderskich w środowisku bibliotek odbyło się właśnie w Tczewie. Temat odwagi nie był przypadkowy. Wyrósł on z realnych potrzeb dyrektorek i dyrektorów, którzy każdego dnia mierzą się z odpowiedzialnością za swoje instytucje. Chcieliśmy stworzyć przestrzeń, w której można o tym mówić szczerze, bez patosu, ale z poczuciem wspólnoty. I mam wrażenie, że właśnie to się wydarzyło. – podsumował spotkanie Damian Domański, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie, wiceprezes Stowarzyszenia Dyrektorek i Dyrektorów Bibliotek INICJATYWY i koordynator wydarzenia.

Wielu uczestników podkreślało, że tegoroczne Forum nie kończy rozmowy o odwadze. Przeciwnie, otwiera ją na kolejne miesiące i kolejne spotkania.

Warto podkreślić, że organizatorem wydarzenia było Stowarzyszenie Dyrektorek i Dyrektorów Bibliotek INICJATWY, zaś partnerami: Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Skulteta w Tczewie oraz Miasto Tczew.

fot. Sebastian Szulfer

7. Forum dyrektorek i dyrektorów bibliotek: Lider_ka odwagi jest organizowane przez Stowarzyszenie Dyrektorek i Dyrektorów Bibliotek INICJATYWY ze środków Programu Rozwoju Bibliotek. Program Rozwoju Bibliotek to przedsięwzięcie Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności prowadzone przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. W latach 2009–2015 było realizowane w partnerstwie z Fundacją Billa i Melindy Gatesów.